Sitemap چیست؟ + آموزش ساخت نقشه سایت

در میان طیف وسیعی از ابزارهای حوزه طراحی وب، Sitemap یا نقشه سایت یکی از پرکاربردترین آن‌ها است که شاید نام آن را کمتر شنیده باشید. این ابزار که نقشه سایت یا سایت مپ نیز خوانده می‌شود، نقش مهمی در شناساندن وب‌سایت به گوگل و در نتیجه یافتن هرچه سریع‌تر جایگاه در نتایج جستجوی گوگل دارد.

تصور کنید که با جمعی از دوستان خود به سفری ماجراجویانه در دل طبیعت رفته‌اید، در چنین شرایطی داشتن یک نقشه مناسب از محل مورد نظر جزو نیازهای حیاتی بوده که بدون آن ماجراجویی در دل طبیعت ممکن نیست. اگر این سناریو را در حوزه طراحی وب در نظر بگیریم، ربات‌های گوگل نقش گردشگر ماجراجو را بازی کرده و Sitemap نیز همان نقشه محل مورد نظر است که برای ماجراجویی به آن‌جا رفته‌اید. 

Sitemap یا نقشه سایت به لیستی از صفحات موجود در وب‌سایت گفته می‎‌شود که درون فایلی با فرمت XML تعبیه شده‌است. گوگل با استفاده از این لیست قادر است تا لینک‌ها و صفحات وب‌سایت را مورد خزش قرار داده و آن‌ها شناسایی و ایندکس یا ثبت کند. از سوی دیگر، موتورهای جستجو از طریق نقشه سایت می‌توانند تشخیص دهند که کدام یک از صفحات وب‌سایت شما نسبت به صفحات دیگر دارای اهمیت بیشتری هستند.

همان‌طور که می‌دانید، گوگل با استفاده از ربات‌های خزنده خود تمام ‌صفحات و لینک‌های یک وب‌سایت را بررسی می‌کند. گاهی اوقات ممکن است برخی صفحات در منوی وب‌سایت قرار داده نشده باشند یا به آن صفحات لینک داخلی داده نشده باشد، در این صورت خزنده‌های گوگل از طریق آن از وجود چنین صفحاتی آگاه می‌شوند. زمانی که گوگل از وجود تمام صفحات وب‌سایت شما آگاه شود، آن‌ها را ایندکس خواهد کرد. در صورتی که شما تغییراتی در صفحات وب‌سایت خود اعمال کنید، گوگل با کمک Sitemap از آن تغییرات آگاه خواهد شد.

همان‌طور که در قسمت قبلی بیان شد، صفحاتی که در ساختار وب‌سایت حائز اهمیت هستند بایستی در Sitemap معرفی شوند. این امر باعث می‌شود تا نقشه سایت توسط گوگل به‌عنوان یک نقشه راهنما استفاده شود تا صفحات وب‎‌سایت را مورد شناسایی، بررسی و ثبت قرار دهد. همین امر باعث می‌شود تا نیازی به ثبت تمام صفحات ‌وب‌‎سایت در Sitemap نباشد و تنها به قراردادن صفحات مهم‌تر بسنده شود. 

گوگل با کمک ربات‌های خزنده خود وب‌سایت‌های مختلف را مورد خزش قرار می‌دهد. برخی مواقع ممکن است به دلایل مختلفی اعم از عدم لینک‌دهی به برخی از صفحات، توسط ربات‌‎های گوگل مورد بررسی قرار نگیرند. در این حالت، ربات‌های گوگل از Sitemap استفاده می‌کنند تا چنین صفحاتی را پیدا کنند. این کار از طرفی باعث می‌شود تا صفحات سریع‌تر ثبت شوند، از سوی دیگر اگر تغییراتی در صفحات شما اعمال شوند، برای مثال اگر محتوای برخی از صفحات مورد به‌روزرسانی قرار گیرند، گوگل خیلی زود متوجه این تغییرات خواهد شد. این امر باعث می‌شود تا صفحات شما زودتر در نتایج جستجوی گوگل ظاهر شوند.

• آدرس صفحه (URL): آدرس صفحه نخستین و مهم‌ترین پارامتری است که باید درج شود. تمامی حروف و کاراکترهای آدرس باید با حروف لاتین و فرمت Unicode نوشته شوند.
• اولویت (Priority): مدیر وب‌سایت با استفاده از پارامتر اولویت در نقشه سایت، اهمیت صفحات وب‌سایت را از 0 تا 100 تعیین می‌کند.
• نرخ به‌روزرسانی (Change Frequency): از طریق نرخ به‌روزرسانی می‌توان نشان داد که محتوای هر صفحه از وب‌سایت چند وقت یک‌بار تغییر می‌کند. اگرچه نرخ به‌روزرسانی در شناسایی و ثبت شدن اولیه صفحات توسط ربات‌های خزنده گوگل نقشی ندارد اما در مطلع ساختن ربات‌های خزنده گوگل از بروزرسانی‌ها موثر است. بدین ترتیب نمی‌توان از اهمیت آن غافل شد.
• آخرین به‌روزرسانی (Last Modified): با استفاده از این پارامتر موثر در نقشه سایت، گوگل متوجه می‌شود که صفحه مورد نظر درست در چه زمانی تغییر یافته است. هر تغییری که در وب‌سایت صورت گیرد، تاریخ آن توسط این پارامتر ثبت می‌شود. 

حال که با کاربرد، اهمیت و ساختار Sitemap آشنا شدید. نوبت آن فرا رسیده که با انواع آن نیز آشنا شوید. در ادامه با انواع نقشه سایت آشنا خواهیم شد.

این نوع از نقشه سایت به زبان نشانه‌گذاری ابرمتنی یا HTML نوشته می‌شود. در این نقشه فهرستی از مهم‌ترین فایل‌های موجود در وب‌سایت قرار داده می‌شود و ساختار وب‌سایت نیز در آن قابل رویت است که در دسترس کاربران می‌باشد. کاربران با استفاده از این نقشه می‌توانند از موقعیت صفحات مختلف وب‌سایت آگاه شوند و به آن‌ها دسترسی داشته باشند. این نقشه در سئوی وب‌سایت تاثیر به‌سزایی دارد. زیرا در این Sitemap صفحات با استفاده از لینک‌سازی داخلی به یک‌دیگر متصل می‌شوند. توجه داشته باشید که نقشه سایت HTML برای ثبت در سرچ کنسول کارایی ندارد. 

این نوع از Sitemap به زبان نشانه‌گذاری قابل توسعه یا XML نوشته شده است. نقشه سایت XML تنها در دسترس ربات‌های گوگل بوده و کاربران به آن دسترسی ندارند و برای شناساندن محتوای صفحات وب‌سایت به ربات‌های گوگل مورد استفاده قرار می‌گیرند. از طریق نقشه سایت XML است که ربات‌های خزنده گوگل از تعداد صفحات وب‌سایت شما، تغییرات صورت گرفته یا به‌روزرسانی‌های اعمال شده مطلع می‌شوند. نقشه سایت XML بهترین نوع نقشه سایت است که توسط گوگل نیز توصیه شده و شامل چندین نوع می‌شود:

• نقشه سایت معمولی: پرکاربردترین نوع Sitemap است که به صفحات مختلف وب‌سایت لینک می‌شود.
• نقشه سایت ویدئو: گوگل از طریق این Sitemap قادر به درک محتوای ویدیوی است.
• نقشه سایت تصاویر: گوگل می‌تواند با این Sitemap تصاویر وب‌سایت شما را پیدا و آن‌ها را ثبت کند.
• نقشه سایت خبری: Sitemap خبری برای وب‌سایت‌های خبری کاربرد دارد که قصد دارند مقالات خود را در Google News نمایش دهند. این Sitemap دارای قوانین بسیار سخت‌گیرانه‌تری نسبت به سایر نقشه سایت‌های دیگر می‌باشد. برای مثال؛ لینک مقالاتی که از انتشار آن‌ها بیش از 2 روز گذشته باشد، باید از این Sitemap حذف شوند.

بیش از ورود به موضوع این بخش، بهتر است تا مروری بر نکات ذکر شده داشته باشیم. تا اینجای کار با موارد زیر آشنا شدید:

• Sitemap چیست و چه کاربردی دارد؟
• اهمیت Sitemap از دید گوگل چیست؟
• Sitemap از چه بخش‌هایی تشکیل شده است؟
• Sitemap به چند نوع تقسیم می‌شود؟

حال نوبت آن فرا رسیده که نحوه ایجاد Sitemap را با هم بیاموزیم. ایجاد نقشه سایت کار بسیار ساده‌ای می باشد. برای ایجاد آن می‌توانید از 3 افزونه استفاده زیر استفاده کنید:

• افزونه یوست سئو Yoast Seo
• افزونه رنک مث Rank Math
• افزونه Google XML Sitemap

برای ایجاد Sitemap با این افزونه بایستی طبق مراحل زیر عمل کنید:

1. از قسمت افزونه‌ها، وارد مخزن وردپرس شوید و در کادر جستجو، یوست سئو را جستجو کنید.
2. افزونه را نصب و فعال‌سازی کنید.
3. وارد پیشخوان مدیریت وردپرس شوید. 
4. اگر فرایند نصب و فعال کردن افزونه را به درستی طی کرده باشید، در منوی پیشخوان وردپرس بایستی گزینه Yoast Seo ظاهر شده باشد. بر روی آن کلیک کنید.
5. وارد بخش تنظیمات شوید.
6. گزینه “نقشه‌های سایت XML” را روشن کنید.
7. بر روی دکمه ذخیره تغییرات کلیک کنید.

حال Sitemap بر روی وب‌سایت شما فعال است، با کلیک بر روی دکمه “نقشه سایت XML را مشاهده کنید” می‌توانید وارد نقشه سایت شده و آن را ملاحظه کنید.

دومین افزونه مناسب برای ایجاد نقشه سایت، افزونه رنک مث می‌باشد. لازم به ذکر است که برای نصب این افزونه، طبق مراحل اول تا سوم آموزش نصب افزونه یوست سئو در وردپرس که در بالا عنوان شده عمل کنید. فرایند ایجاد Sitemap با افزونه رنک مث به‌شرح زیر است:

1. با فعال‌سازی افزونه به منوی آن هدایت می‌شوید. شایان ذکر است که افزونه رنک مث از بخش پیشخوان وردپرس > Rank Math Seo نیز در دسترس خواهد بود.
2. اگر برای نخستین بار است که از افزونه رنک مث استفاده کنید، بایستی مراحل پیکربندی آن را انجام دهید. اما اگر زمان کافی برای این کار را ندارید بر روی دکمه Skip Now کلیک کنید.
3. از منوی افزونه رنک مث، وارد بخش “تنظیمات نقشه سایت” شوید.
4. در این قسمت باید دکمه “نقشه سایت HTML” را روشن کنید.
5. از طریق گزینه‌هایی که در بخش‌های پایین‌تر تعبیه شده می‌توان تعیین کرد که لینک کدام صفحات وب‌سایت و کدام یک از لینک‌ها در Sitemap  قرار داده شوند.
6. در انتهای کار، بر روی دکمه ذخیره که در انتهای صفحه قرار دارد کلیک کنید.

برای مشاهده نقشه سایت، می‌توانید وارد منوی اصلی رنک مث شوید. در بالای صفحه و در مقابل عبارت “نقشه سایت شما در اینجا پیدا می‌شود” می‌توانید لینک Sitemap خود را پیدا کنید.

اگرچه افزونه Google XML Sitemap گزینه‌ای مناسب و محبوب برای ساخت نقشه سایت به‌شمار می‌رود، اما لازم به ذکر است که افزونه‌های Yoast SEO و Rank Math به‌دلیل ارائه امکانات جامع‌تر در زمینه بهینه‌سازی موتورهای جستجو انتخاب‌های بهتری برای مدیریت سئوی داخلی سایت هستند. این افزونه‌ها علاوه بر ایجاد Sitemap، قابلیت‌هایی نظیر بهینه‌سازی عنوان‌ها و توضیحات متا، بررسی خوانایی محتوا، مدیریت ریدایرکت‌ها و اتصال مستقیم به ابزارهای گوگل را نیز فراهم می‌سازند. بنابراین، در صورتی که هدف شما تنها ساخت نقشه سایت باشد، Google XML Sitemap کفایت می‌کند. اما برای مدیریت یکپارچه سئو استفاده از Yoast یا Rank Math توصیه می‌شود.

مراحل نصب و فعال‌سازی این افزونه نیز مشابه افزونه یوست سئو است که در بالا بیان شد. برای ساخت نقشه سایت با افزونه Google XML-Sitemap، ابتدا باید در پیشخوان وردپرس به منوی XML-Sitemap مراجعه کنید.

حال بایستی تنظیمات این افزونه را انجام دهید. تنظیمات افزونه Google XML-Sitemap شامل موارد زیر است:

• تنظیمات پایه (Basic Options) 
• تنظیمات تکمیلی (Additional Page) 
• ترتیب نوشته‌ها (Post Priority) 
• محتوای نقشه سایت (Sitemap Content) 
• موارد خارج از نقشه سایت (Excluded Items) 
• تعیین بازه زمانی (Change Frequencies) 
• تعیین اولویت‌ها (Priorities)

اول بایستی تنظیمات پایه یا Basic Options را پیکربندی کنید. شما می‌توانید بسته به صلاح‌دید خود هر کدام از گزینه‌های این بخش را فعال کنید که بدین شرح است:

•  با فعال‌سازی گزینه Notify Google about updates of your Blog هر زمان که نوشته‌ای جدید در سایت منتشر شود، یک اعلان برای موتور جستجوی گوگل ارسال خواهد شد. این اعلان موجب می‌شود گوگل از ایجاد صفحات جدید مطلع شده و فرایند ایندکس کردن را آغاز کند.
•  گزینه Notify Bing (formerly MSN Live Search) about updates of your Blog عملکردی مشابه مورد قبلی دارد و با فعال‌سازی آن موتور جستجوی بینگ نیز از انتشار مطالب جدید در سایت آگاه شده و آن‌ها را ایندکس خواهد کرد.
• در صورت فعال بودن گزینه Add Sitemap URL to the virtual robots.txt file آدرس Sitemap به فایل robots.txt وردپرس افزوده می‌شود. این اقدام باعث می‌شود موتورهای جستجو از طریق این فایل محتوای نقشه سایت را بررسی کنند.
•  گزینه Try to increase the memory limit to برای افزایش محدودیت حافظه افزونه‌ها در وردپرس در نظر گرفته شده است اما معمولاً نیازی به استفاده از آن نیست. زیرا این تنظیمات از سوی ارائه‌دهنده هاست اعمال شده و نصب افزونه به‌تنهایی نمی‌تواند تغییری در آن‌ ایجاد کند.
•  با استفاده از گزینه Try to increase the execution time limit to می‌توان زمان اجرای افزونه‌ها در وردپرس را افزایش داد. این قابلیت در برخی موارد خاص می‌تواند مفید باشد.
• فعال‌سازی گزینه Try to automatically compress the Sitemap موجب فشرده‌سازی Sitemap وردپرس شده و حجم آن را کاهش خواهد داد.
• در صورتی که قصد دارید برای نقشه سایت وردپرس از استایل خاصی استفاده کنید، می‌توانید در بخش Include a XSLT stylesheet آدرس فایل استایل با پسوند XSL را وارد نمایید. در این حالت لازم است گزینه Use default غیرفعال شود تا استایل دلخواه شما نمایش داده شود.
• اگر وردپرس را در یک دایرکتوری نصب کرده‌اید اما در آدرس‌دهی از دامنه اصلی استفاده می‌کنید، می‌توانید با استفاده از گزینه Override the base URL of the Sitemap، آدرس اصلی سایت را در کادر مربوطه وارد کرده و سپس تغییرات را به فایل htaccess اضافه نمایید.

گزینه Include Sitemap in HTML format امکان پشتیبانی از فرمت HTML برای نقشه سایت وردپرس را فراهم می‌کند.

در نهایت، با فعال‌سازی گزینه Allow anonymous statistics اطلاعاتی مانند نسخه وردپرس، نسخه PHP، تعداد مطالب و سایر داده‌های آماری به‌صورت ناشناس برای توسعه‌دهنده افزونه ارسال خواهد شد.

مرحله بعدی اعمال تنظیمات مد نظر در بخش Additional Pages است. این بخش از افزونه Sitemap وردپرس این امکان را فراهم می‌سازد تا در صورتی که برای سایت خود از وبلاگ جداگانه‌ای استفاده کرده‌اید، با وارد کردن آدرس آن لینک وبلاگ نیز در Sitemap در ذیل دامنه اصلی قرار گیرد. در نتیجه هنگام بررسی سایت توسط موتورهای جستجو صفحات وبلاگ نیز در فرایند ایندکس‌ کردن لحاظ خواهند شد. برای انجام این کار کافی است روی دکمه Add new page کلیک کرده و اطلاعات مربوط به وبلاگ را وارد نمایید. این اطلاعات شامل آدرس وبلاگ، میزان اولویت آن نسبت به سایر صفحات و بازه زمانی بررسی مجدد توسط ربات‌های گوگل خواهد بود.

با پیکربندی مرحله قبل به قسمت Post Priority می‌رسیم. گزینه‌های این بخش شامل موارد زیر هستند: 

• با فعال‌سازی گزینه Do not use automatic priority calculation، می‌توان مشخص کرد که اولویت تمامی مطالب سایت به‌صورت یکسان در نظر گرفته شود. در این حالت، ارزش صفحات به‌طور ثابت تعیین شده و نیازی به ویرایش یا شخصی‌سازی تنظیمات مربوط به بخش Priorities نخواهد بود.
• گزینه Comment Count این امکان را فراهم می‌سازد تا اولویت مطالب سایت بر اساس تعداد نظرات ثبت‌شده برای هر مطلب تعیین شود. فعال‌سازی این گزینه به موتورهای جستجو نشان می‌دهد که مطالب دارای تعامل بیشتر از اهمیت بالاتری برخوردارند.
• با استفاده از گزینه Comment Average، اولویت مطالب بر اساس میانگین تعداد نظرات در هر نوشته محاسبه می‌شود. این  نیز به نوعی میزان تعامل کاربران با محتوای سایت را در فرآیند ایندکس‌ لحاظ می‌کند.

بعد از تعیین اولویت و ارزش‌ نوشته‌ها، مرحله بعدی Sitemap Content یا تعیین محتوای Sitemap است. در این بخش می‌توان مشخص کرد که نقشه سایت شامل کدام قسمت‌های وب‌سایت باشد. برخی از گزینه‌ها مانند نوشته‌ها، برگه‌ها و صفحه اصلی به‌صورت پیش‌فرض فعال هستند. با توجه به نیاز خود، می‌توانید سایر بخش‌ها را نیز انتخاب و در نقشه سایت لحاظ نمایید.

همچنین، با فعال‌سازی گزینه Include the last modification time این امکان فراهم می‌شود تا زمان آخرین تغییرات هر صفحه در نقشه سایت ثبت گردد. این ویژگی به موتورهای جستجو کمک می‌کند تا از به‌روزرسانی‌های محتوای سایت مطلع شده و فرآیند ایندکس‌ کردن را بر اساس آخرین تغییرات وب‌سایت انجام دهند.

حال که محتوای Sitemap تعیین شد، نوبت به Excluded Items می‌رسد. از طریق این بخش می‌توان صفحاتی را که نباید در Sitemap وردپرس نمایش داده شوند، مشخص کرد. در قسمت Categories، امکان انتخاب دسته‌بندی‌هایی وجود دارد که تمایل دارید در Sitemap لحاظ نشوند. همچنین در بخش بعدی می‌توان با وارد کردن آیدی (ID) مربوط به نوشته‌ها و برگه‌ها، آن‌ها را از Sitemap حذف کرد. این قابلیت به شما اجازه می‌دهد تا کنترل دقیق‌تری بر محتوای قابل ایندکس توسط موتورهای جستجو داشته باشید.

با استفاده از بخش Change Frequencies می‌توانید زمان به‌روزرسانی Sitemap وردپرس را برای هر یک از صفحات مشخص کنید. این صفحات شامل صفحه اصلی، نوشته‌ها، برگه‌ها، دسته‌بندی‌ها، آرشیو مطالب، برچسب‌ها و صفحات نویسنده‌ها هستند. با تعیین زمان مناسب برای هر بخش، می‌توان به موتورهای جستجو اطلاع داد که هر قسمت از سایت در چه بازه‌ای به‌روزرسانی می‌شود که این امر نقش موثری در فرایند سئو دارد.

در نهایت به بخش Priorities خواهیم رسید. با استفاده از این بخش هم میتوانید اولویت بندی برای نمایش و بررسی صفحات در Sitemap را وارد کنید تا به صورت سفارشی شده مورد بررسی قرار گیرند. به عنوان مثال سعی کنید تا برای صفحه اصلی از درجه بندی 1.0 استفاده کنید تا همیشه در بالاترین اولویت قرار گرفته و در مرحله بعد نوشته‌ها و به همین ترتیب سایر صفحات را اولویت‌بندی کنید. سپس در پایان کار تنظیمات را ذخیره کنید تا نقشه سایت شما ساخته شود.

حال که با نحوه ایجاد Sitemap آشنا شده‌اید، نوبت مرحله پایانی یعنی ثبت آن در سرچ کنسول فرا رسیده است. برای ثبت Sitemap باید لینک آن را در اختیار داشته باشید. در بخش نحوه ایجاد نقشه سایت در وردپرس نحوه دسترسی به لینک Sitemap شرح داده شده‌است. در ادامه چگونگی ثبت Sitemap در سرچ کنسول را با هم خواهیم آموخت: 

1. وارد سرچ کنسول گوگل شوید. برای این کار عبارت Google Search Console را وارد کرده یا آدرس https://search.google.com/search-console/about را در مرورگر خود وارد کنید. 
2. در منوی اصلی سرچ کنسول، از قسمت index وارد بخش Sitemaps شوید.
3. در قسمت Add a New Sitemap لینک Sitemap خود را وارد کنید. 
4. دکمه Submit را فشار دهید. 

• ثبت سایت در سرچ کنسول گوگل
• سرچ کنسول گوگل چیست؟ آموزش 0 تا 100 برای تازه کارها

Sitemap که به آن نقشه سایت نیز گفته می‌شود، فهرستی از صفحات و لینک‌های وب‌سایت است که در یک فایل متنی با فرمت XML تعبیه می‌شود. گوگل با بررسی این فایل و لینک‌های موجود در آن قادر است تا صفحات را خزش کرده و فرایند شناسایی و در نتیجه ثبت یا ایندکس کردن صفحات را زودتر انجام دهد. این موضوع اهمیت بکارگیری Sitemap از منظر بهبود سئو را دوچندان می‌کند. نقشه سایت دارای انواع مختلفی است. نقشه سایت XML که به دور از دسترس کاربران قرار دارد، برای خزش وب‌سایت توسط ربات‌های گوگل تعبیه می‌شود. 

نوع دیگر Sitemap که نقشه سایت HTML نام دارد، برای کاربران قابل دسترسی بوده که با استفاده از آن می‌توانند از موقعیت صفحات وب‌سایت آگاه شوند. برای ایجاد Sitemap می‌توان از افزونه‌هایی مانند یوست سئو و رنک مث بهره گرفت. البته افزونه Google XML Sitemap نیز برای این کار طراحی شده اما برخلاف دو افزونه قبلی که در مدیریت سئو نیز کارایی دارند، به‌صورت مشخص در ایجاد، پیکربندی و تغییر Sitemap کاربرد دارد. بعد از ایجاد Sitemap نوبت معرفی آن به گوگل می‌رسد که این کار با استفاده از ابزار سرچ کنسول صورت می‌گیرد. امیدواریم تا این‌جای کار با ما همراه بوده باشید و توانسته باشیم که Sitemap را برای شما مخاطبان عزیز تفهیم کنیم.